Mình đã draft bài blog này từ 3 tuần trước, nhưng chẳng hiểu sao mình vẫn thấy nó có điều gì đó chưa trọn vẹn, chưa hài lòng nên mình không post, và sự dang dở đó khiến lòng mình đầy mung lung. Những tuần qua, có quá nhiều chuyện xảy ra khiến mình dù có buồn, dù rất buồn nhưng mình cũng chẳng có đủ thời gian để ngồi lại “để buồn”. Nhưng hôm nay là ngày cuối năm âm lịch. Mình quyết định mình sẽ dành cả ngày tĩnh lặng cho bản thân mìn để viết, viết cho bản thân mình, và viết cho ai đó hữu duyên đọc được, viết về bài học lớn nhất mình học được trong năm Ất Tỵ, hoặc là rất nhiều năm rồi, giờ mới bắt đầu dần sáng tỏ. Bài học về chữ “chân tâm”, hay nói theo một ngôn ngữ dung dị, gần gũi mà nhiều người vẫn hay nói – làm bằng cả trái tim tỉnh thức.

Dáng hình của trái tim

Tự nhiên mình nhớ lại khoảnh khắc năm cuối đại học, khi tham gia cuộc thi Mùa hè Nước của Comfort, Unilever. Sau lễ trao giải, hoàn thiện dự án, rồi tham gia các chương trình dự án xã hội của nhà tài trợ, hôm đó là chương trình phát động tháng vì môi trường ở thành phố Bắc Giang. lúc chào tạm biệt, chị trưởng nhãn hàng đã bắt tay mình và nói rằng “Chúc mừng em, cứ việc gì em làm bằng cả trái tim thì nó cũng đều sẽ thành công cả đấy!”. Khi ấy mình chẳng có cảm xúc gì cả, những lời nói hay trong sách self-help cũng nhiều mà. Nhưng chẳng hiểu sao, hơn mười năm rồi, hình ảnh chị gái mặc áo xanh coban, chân váy bút chì máu xá nhạt, mái tóc ngắn xoăn rất sành điệu tươi cười nói với mình câu nói ấy giữa một ngày hè rất nắng ở trung tâm thành phố Bắc Giang vẫn cứ đọng lại trong tâm trí mình như thế.

Dạo gần đây khi xem chương trình Culinary Class War trên Netflix. Mình xem mùa thứ 2 rồi và rất thích chương trình này. Chẳng hiểu sao show sống còn khi đạo diễn làm cho nó hồi hộp và giật gân mà nó lại khiến mình rất cảm động. Mình chầu chực sắp khóc rất nhiều lần khi xem chương trình. Mỗi nhân vật, mỗi một câu chuyện, dù họ chiến thắng qua mỗi vòng đấu, hay họ phải dừng chân trả lại bảng tên để ra về, có một thông điệp được nhắc đi nhắc lại khiến mình nhớ mãi, đó là “Dù thế nào tôi cũng nấu ăn bằng cả trái tim”.

Nói đến nấu ăn Hàn Quốc, mình lại nhớ đến bộ phim Nàng Dea Jang Geum. Từ đầu đến cuối phim, nhân vật Dea Jang Geum luôn tận tuỵ với từng việc cô làm, tử tế bất chấp hoàn cảnh éo le. Con đường có cô ấy không chỉ là hành trình trở thành cung nữ, sau này là ngự y giỏi, sâu xa hơn, đó là hành trình của một con người làm nghề bằng tấm lòng trọn vẹn, dù đối diện với nghịch cảnh, bất công và cả những nguy hiểm. Bởi thế mà mình học được Trái tim, sự chân thành chứ không phải danh phận hay xuất thân mới là điều làm nên giá trị bền vững. Kể cũng lạ, đầu óc mình luôn được lấp đầy bởi những ký ức, bởi thế mà có những chuyện người đã quên từ đời nào, mình vẫn nhớ như in. Nhưng liệu có phải đó là bài học mà học bao năm mình mới lời mờ hiểu.

Mình cũng tự hỏi, trái tim có dáng hình thế nào nhỉ? Thế không làm bằng cả trái tim thì người ta còn làm với điều gì nữa?

Vọng tâm và vọng tưởng

Cả năm nay, sách mình đọc, video Youtube mình xem cũng có nhiều thay đổi. Tự nhiên mình quay lại với những điều rất cổ xưa. Ba cuốn sách mình thấy tâm đắc nhất trong năm qua đó là Lão tử đạo đức Kinh, Kinh Dịch và Liễu Phàm tứ huấn. Mình cũng đang đọc Trang tử nữa. Năm vừa rồi, lúc stress quá, mình cũng học lớp thầy giảng về hạnh phúc, và ngồi đọc và tìm hiểu về Bát Nhã Tâm Kinh. Bài học về chân tâm ấy cứ lặp đi lặp lại với mình từ ngày ngày qua ngày khác. Thực ra, giờ mình cũng chưa thực sự hiểu nên chưa thực sự thực hành rốt ráo, nếu hiểu thì mình cũng đã khác rồi. Thế nên dù đã biết. mình vẫn mắc những sai lầm bởi vọng tâm và vọng tưởng, khi tâm thân thật vì che lấp bởi tham sân si, và những hư vọng.

Cuối tuần vừa rồi, lúc mình đã hoàn thành và chuẩn bị nộp bài báo cho một tạp chí. Thực ra năm vừa rồi, mình bị từ chối bài báo đến 2 lần. Mình cũng rất lo lắng cho công việc sau khi tốt nghiệp, và cũng có rất nhiều thất bại khác. Đôi lúc mình nhận thấy rằng mình rất muốn khóc, nhưng rồi lại nói với bản thân mình “Khóc chẳng để làm gì”, mình rất muốn nói cho ai đó nhưng lại tự nhủ “Nói ra có ai hiểu đâu”. Mình thấy bất an khi nhìn thấy bạn bè xung quanh có bài báo được xuất bản, đi thuyết giảng nhiều nơi. Chính vì vậy, mình rất vội vã muốn có một thành tựu gì đó để thấy bản thân mình không vô hình. Muốn làm cho nhanh ngày làm việc cuối cùng trước Tết nhưng chẳng hiểu sao, đến bước cuối, khi điền form submit, , nhưng rồi mình lại chẳng muốn submit cho Tạp chí đó nữa. Mình đã từng rất muốn, mình từng rất cố gắng, nhưng rồi mình nhận ra, đó không phải nơi thực sự dành cho mình, mình thực sự cũng không muốn tham gia vào cộng động đồng Khoa học trong lĩnh vực đó. Vậy là mình viết thư cho supervisors rằng em không muốn submit cho tạp chí này nữa. Mình đã kết thúc thứ 6 ngày 13 như vậy đấy.

Có một sự thật đầy xấu hổ mà mình phải tự nói với bản thân, mình cũng có thể trở thành kiểu người mà mình ghét và khinh thường, khi mình làm điều gì đó vì cái danh hão huyền và để được công nhận. Mình mở lại cuốn sổ mình từng cẩn thận ghi lại những lời hay mình nghe được trong năm qua, có câu thế này (Câu này mình chép được ở đâu đó không phải của mình đâu, xin lỗi tác giả vì mình không nhớ nguồn)

“Ta tưởng ta tu thân mà lòng vẫn dầy sân hận, ta tưởng ta đọc đạo lý nhưng tâm ta vẫn đố kỵ ganh tài, ta tưởng ta sống liên khiết nhưng tận tâm vẫn mong được người đời tung hô. Đó là kẻ vọng tưởng”.

Và mình nghĩ tuần tới mình sẽ cần một cuộc nói chuyện dài hơn với giáo sự về điều mà mình thực sự, mong muốn, và học lại chữ “chân tâm” trước khi làm việc gì.

Chúng ta làm vì điều gì khi không làm bằng cả trái tim

Dopamin

Mình lại nhớ về bộ phim Soul (2021), nhớ đến sự trống rỗng của nhân vật khi đạt được ước mơ của mình. Giờ mình cũng từng ngờ ngợ ra cái lý do của sự trống rỗng đó. Giống như khi mình dành thích một chiếc váy, bao ngày ngắm nhìn nó trên màn hình điện thoại, nhưng lúc order rồi thì nó cũng chỉ treo trong tủ để đợi một dịp nào đó để mặc. Cũng như khi post xong cái ảnh, đợi nhiều like, nhưng niềm vui đếm like đó cũng chẳng kéo dài bao lâu. Tất cả những điều chúng ta “mong cầu” đểu vậy, nghĩ rằng chỉ cần cái này thôi thì sẽ đủ nhưng chẳng bao giờ đủ. Chắc bạn cũng nghe đâu đó về dopamin – một chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter) quan trọng trong não, có vai trò lớn trong việc điều khiển hành vi, động lực và cảm xúc của con người. Nó thường được gọi là “hormone động lực” hoặc “chất hóa học của phần thưởng”. Nhiều người nghĩ dopamin là hạnh phúc. Vì điều này mà chúng ta để hạnh phúc của mình phụ thuộc vào những điều chúng ta đạt được. Nhưng chúng ta phải hiểu rằng nếu hạnh phúc phụ thuộc vào điều gì đó, đặc biệt là điều mà chúng ta không thể kiểm soát, thì đó không thể là hạnh phúc. Thực tế là, Dopamin là hormone của sự mong muốn (wanting), không phải sự hài lòng (liking). Nó khiến ta theo đuổi thứ gì đó, nhưng không đảm bảo bạn sẽ hạnh phúc khi đạt được. Nó quyết định điều gì khiến bạn hành động, điều gì bạn nghiện, và cách bạn theo đuổi mục tiêu trong cuộc sống. Vậy là chúng ta bị một cái chất gì đó mà chúng ta không biết hình dáng như thế nào dẫn đi như con bò, rồi nó dẫn ta đến sự trống rỗng.

Bản ngã

Nói một cách thuần tuý đời thường (dù cũng không dễ hiểu lắm) thì chúng ta bị dắt đi bởi bản ngã. Bản là là gốc rễ của mọi nhu cầu tranh lý, chứng minh, hơn thua. Nó không cần lý lẽ, nó chỉ cần chiến thắng, không phải để khẳn định chân lý, điều thực sự đúng đắn, ý nghĩa và có giá trị mà nó chỉ muốn khẳng định cái tôi. Bản ngã là kẻ khiến ta không chịu im lặng, thứ thôi thúc ta phải phản ứng, nổi giận, tranh biện dù ta biết việc ấy làm mình mỏi mệt, đau đầu, mất thời gian.

Bởi thế mà đôi khi chúng ta cố gắng làm một việc gì đó, với mong muốn được thành công, mong thành tựu, những điều được tô hồng bởi ánh hào quang của những câu chuyện truyền cảm hứng. Chẳng có gì xấu cả, nhưng rồi khi nhìn cố găng mở to mắt để không bị ánh hào quang đó che lấp, ta nhìn kỹ vào mục đích xâu xa của điều ta làm, đoi khi mình muốn có thành tựu vì tham, muốn hơn người để mong sự công nhận và chứng tỏ. Nhưng lại hỏi điều đó liệu có ý nghĩa gì cho xã hội, nếu làm vì sự mong cầu cho bản thân, một sự ích kỷ, thì sao có thể cầu mong được trời giúp.

Mình nói ở đây, không phải cứ ai có thành tựu là tham sân si. Mình gặp rất nhiều người thành công và ánh sáng họ toả ra rất đẹp. Giống như lúc xem trận chung kết của Culinary Class War, chủ đề nấu một món ăn cho chính bản thân mình. Mình nhận thấy, sự khác nhau giữa 2 thí sinh đó là, một người khi phụ vụ món ăn ấy không hề động đũa, nhưng người còn lại ăn một cách ngon lành. Người ăn ngon lành được giải nhất, và mình cũng tự hỏi, nếu đó là món ăn anh làm cho chính mình thì tại sao anh ấy lại không ăn nó một cách ngon lành được nhỉ. Anh ấy đã nấu món ăn đó bằng cả trái tim, dành cho một thực khách hiếm hoi mà anh có dịp phục vụ.  Ý mình là đôi khi có những diều bề ngoài giống nhau, nhưng phía sau bản chất nó sẽ khác nhau, bởi thế mà ảnh hưởng của nó mang lại cho người tạo ra nó và những người xung quanh cũng sẽ khác nhau.

“Nếu tâm vẫn tham, ứng xử sẽ vội

Nếu tâm vẫn sân, hành động sẽ như dao bén dễ gây tổn thương.

Nếu tâm đầy mong cầu, người ta sẽ chỉ làm để chứng tỏ.”

Điều này mình cũng nhận ra rõ ràng hơn từ khi mình học Tarot. Có một nguyện mà mình vẫn đọc mỗi khi trải bài cho người khác đó là “Trải bài này chỉ hướng tới mục đích kết nối, soi chiếu, chuyển hoá và tình yêu vô điều kiện”. Bởi thế mà mình rất kén chọn người xem bài, và bởi vì đọc tarot không phải công việc của mình nên ngoài giá trị mình muốn mang lại, mình cũng không có áp lực gì cả. Có rất nhiều những câu hỏi khi đọc Tarot mang mục đích kiểm soát tương lai. Tại sao chúng muốn kiểm soát tương lai: Vì chúng đang sợ hãi nó, hoặc là chúng ta sợ việc mình làm sẽ không mang đến kết quả, chúng ta ngại không muốn đầu tư công sức trước. Đó là vì chúng ta, con người mà, cũng có có ít nhiều một chút tham, muốn làm ít nhất nhưng được nhiều nhất.

Bởi thế, khi không làm bằng cả trái tim, đôi khi chúng ta sẽ làm với sự tham lam, nỗi sợ hãi, sự mong cầu, và cái tôi muốn được chứng tỏ.

Chân tâm – Hiểu về trái tim

Nói dài dòng mãi, thế tóm lại chân tâm là gì. Thực ra cả năm vừa rồi, mình đọc ‘Sắc bất dị Không, Không bất dị sắc” – Trích Bát Nhã Tâm Kinh, đọc hoài mà mãi chẳng hiểu. Điều khiến mình hiểu đến thời điểm này, chân tâm là bản chất thật sáng suốt của tâm con người, vượt lên trên suy nghĩ và cảm xúc nhất thời, không bị dính mắc vào tham muốn hay sợ hãi, không thay đổi, biến động theo những nhiễu loạn bên ngoài mà luôn hiện diện, và mục đích sâu thẳm nhất cho từng hành động của chúng ta.

Nếu mình còn làm vì bị ảnh hưởng bởi lời nói của người khác, sợ bị đánh giá, hay chạy đua theo giá trị bên ngoài bên ngoài mà so sánh, chấp vào cái tôi, đó là vọng tâm. Nhưng chân tâm là hành động từ sự hiểu mình, không bị lệ thuộc vào đánh giá bên ngoài hay bất cứ nỗi sợ nào, đó là chân tâm.

Nhưng mình lại quay lại với câu hỏi, chân tâm và trái tim có khác nhau không. Làm bằng cả trái tim là đi theo cảm xúc thật, hết mình, chân thành, có đam mê, có tình cảm. Đó thuộc về cảm xúc. Nhưng cảm xúc mình có buồn có vui, có yêu có ghét, và chúng luôn thay đổi, vậy đó là vọng tâm rồi. Còn chân tâm không phải cảm xúc mạnh mẽ, nó giống như một sự tĩnh lặng phía sau mọi cảm xúc. Mình lại nhớ đến câu trong Kungfu panda 1 “Chân tâm cũng như mặt nước, khi nó phẳng lặng mọi việc sẽ trở nên rất rõ ràng”. Khi bạn yêu ai đó bằng cả trái tim, bạn sẵn sàng cho đi, nhưng khi bạn thấy rõ cảm xúc của mình mà không bị điều khiển, khi tình thương không đi cùng với chiếm hữu và kiểm soát đó là khi chân tâm hiện diện. Vậy theo mình hiểu (có thể đúng, có thể sai), chân tâm là khi tình yêu thương trong trái tim bạn đi cùng với trí huệ. Nhưng trí huệ ở đây nó cũng khác với lý trí, phán xét nhị nguyên đúng sai. Vậy làm với cả trái tim, nhưng trái tim đó phải tỉnh thức nhé.

Nhưng có một điều mình học được là, khi còn bám chấp vào việc “mình hiểu biết hơn người khác, mình giác ngộ hơn người khác” thì đó thực sự là sự ngu dốt. Khó khăn thế nào nhưng mình hiểu rằng, chân tâm không chỉ dành cho những người có điều kiện đặc biệt. Nó không đòi hỏi hoàn cảnh hoàn hảo. Nó cũng không phải điều chỉ những người “tài năng xuất chúng” mới có thể làm. Nó chỉ cần sự chân thật. Làm bằng tình thương và trí huệ là cách để ta trở thành phiên bản tốt nhất, đẹp đẽ nhất, và chân thật nhất của chính mình.

Tự nhủ trước mỗi việc mình làm, mình sẽ chậm lại một chút để tự hỏi “Mình làm điều này vì điều gì?”.

Nó khiến thành công – nếu có – trở nên nhẹ nhàng.

Và khiến thất bại – nếu đến – trở nên đáng giá.

Ước nguyện cho năm mới

“Thiện phải đi cùng trí. Hiền phải đi cùng Minh Chân thật phải đi cùng Tỉnh thức”.

Tất cả những bài học này, mình vẫn cần một chặng đường dài để hiểu. Điều mình tự hào nhất trong năm qua, đó là được tiếp cận (dù chưa hiểu) về chân tâm, đã nghe hết Lão Tử Đạo Đức Kinh và học và hiểu chút chút về Kinh Dịch. Mình thấy vui khi mỗi ngày nghe xong lại thấy sáng hơn một chút. Hi vọng thời gian tới mình, sẽ học được nhiều hơn, hiểu được thêm và thực hành được nhiều hơn.

Nếu có điều gì cần mong cầu trong năm mới, mình cầu cho mình hiểu được chân tâm rốt cuộc là gì và giữ được chân tâm sáng suốt.

Cám ơn bạn đã đọc đến đây, nhưng hãy nghi ngờ nhé, bởi những điều này được viết bởi một kẻ chưa thức tỉnh, vẫn đang học để hiểu rõ chữ “Chân tâm”.

Mình mong bạn hành trình năm mới với tâm sáng và tỉnh thức để làm điều đúng đắn.

Mong cho bạn đủ kiên trì để dưỡng tâm, dưỡng khí, sống thuận đạo, thuận tự nhiên.

Mong bạn có đủ duyên lành để tìm được sự ra được con đường phát triển tâm thức phù hợp với chính mình

Mong cho bạn đủ bản lĩnh và nội lực để giữa tâm mình vững vàng trước mọi biến động của đời sống và đi trọn vẹn hành trình của mình.

Nội dung hay chia sẻ. Điều hay nhất mình tìm được trong năm qua, mong bạn cũng được nghe và hiểu những điều quý báu đó. Mình rất thích anh tác gả Kênh này, anh ấy đọc giọng thật, không dùng AI, nên đôi lúc còn có vấp, nhưng mình cảm nhận được được sự chân thật và dễ vào trong giọng đọc đó. Dưới đây là Lão Tử Đạo Đức Kinh.

Mình cũng học Kinh Dịch từ kênh này luôn.

Mong bạn cùng mình học nhé.

Photo by Ryan ‘O’ Niel on Unsplash

Cám ơn sự kiên nhẫn của bạn khi bạn đã đọc đến đây. Nếu bạn thấy thú vị và bổ ích hãy chia sẻ với bạn bè và đừng quên theo dõi qua Email để không bỏ lỡ những bài viết mới trên Blog. Bạn có thể để lại bình luận để cho mình biết nội dung nào bạn đang quan tâm, cũng như để lại email để mình gửi cho bạn những tài liệu hữu ích.  

Theo dõi để nhận Newsletters 

Theo dõi Fanpage để nhanh chóng cập nhật bài viết và chia sẻ mới nhất: https://www.facebook.com/Violetstoryblog