Có mấy điều mình thấy lạ trong bản thân mình. Một là tự nhiên dạo này mình thích triết học phương đông, thích tìm hiểu Đạo giáo, Nho Giáo. Để rồi bỗng nhiên nghe giảng Lão Tử Đạo Đức Kinh vào buổi sáng còn thấy nhẹ đầu hơn là bật nhạc. Mình cũng bắt đầu hứng thú với dưỡng sinh đông Y. Mình không quảng cáo cho mấy chị bán táo đỏ đâu, nhưng đúng ra uống nước táo đỏ kỳ tử, mình thấy sự khác biệt rõ ràng trong cơ thể mình. Càng hứng thú với những triết lý cổ xưa bao nhiêu, mình lại càng thấy lạ kỳ khi “truyền thống”, “triết lý”, hay gọi chung những điều từ người xưa, đều được gắn với những danh từ khá tiêu cực “bảo thủ, giáo điều, lỗi thời” với đầy những định kiến rằng những điều đó không còn phù hợp. Bởi vậy, mình muốn viết series bài viết [Học từ người xưa] để khẳng định một điều ngược lại, một điều đơn giản: không phải cái cũ nào cũng lỗi thời. Mình muốn tách chuỗi bài viết này ra khỏi chuỗi “Bàn về tâm linh” mình từng viết trước đây, bởi vì mình cảm thấy những điều mình muốn tìm hiểu trong chuỗi bài viết này rất đời thường, không có gì huyền bí, nhiệm màu, không kết nối với thần linh, đứa trẻ bên trong hay higher self nào cả. Những bài học này đơn giản là cách tu dưỡng bài thân. Mình hiểu có rất nhiều những quan điểm khác nhau, mình cũng không chắc khi sự hiểu biết sâu hơn đến một mức nào đó, quan điểm của mình liệu có khác. Nhưng trước khi phản biện rằng cái này tốt hay xấu, thật hay giả, mê tín hay không thì chúng ta cũng cần phải hiểu rõ điều mà chúng ra đang phản biện là gì, xuất phát từ đâu đã. Chúng ta không thể chưa ăn mà đã chê không ngon được. Lưu ý rằng là thích học và học giỏi là hai vấn đề khác nhau, nên mình xin chấp nhận sự hiểu biết hạn hẹp của  bản thân với một triết lý sâu sắc được tạo ra bới những bộ óc vĩ đại của người xưa để bắt đầu một hành trình học tập và chiêm nghiệm. Và mình sẽ bắt đầu chuỗi bài này với Kinh Dịch.

Theo kế hoạch học tập của mình, chuỗi bày này sẽ tiếp tục với Lão Tử, Trang Tử, Khổng tử và Hoàng đế nội kinh. Viết không hết lời, lời không hết ý mong bạn thông cảm. Mình cũng hiểu biết hạn hẹp nên không viết hết được nội dung. Mình hi vọng rằng chuỗi bài này sẽ giúp bạn có hứng thú và động lực để tìm hiểu thêm trí tuệ người xưa và triết học Phương Đông từ những nguồn uy tín khác và ứng dụng vào trong đời sống.

Hình nền bài blog là tác phẩm Visualizing I-Ching của Yvette Shen,. tác phẩm đạt giải thưởng của Data Visualisation Society. Dự án tương tác này sử dụng các kỹ thuật text mining và trực quan hóa dữ liệu để khám phá những mẫu hình và góc nhìn mới từ văn bản cổ Trung Hoa I-Ching (Kinh Dịch), xét cả trên phương diện bói toán và triết học. Mục tiêu của dự án là vượt qua rào cản về văn hóa và ngôn ngữ, đồng thời nghiên cứu những phương pháp sáng tạo hơn để phân tích và diễn giải Kinh Dịch một cách khách quan, thay vì chỉ dựa vào các bản dịch ngôn ngữ. Cách tiếp cận trực quan hóa và quá trình nghiên cứu tập trung vào bốn khía cạnh của Kinh Dịch: chu kỳ động giữa các giai đoạn vận mệnh khác nhau, các nhóm chủ đề trong phần ra quyết định, tần suất xuất hiện của các từ khóa liên quan đến bói toán, và các mẫu hình hình học của các quẻ (hexagram).

Lý do mình học Kinh Dịch

Ít nhất 1 lần trong đời bạn lướt đâu đó thấy vòng tròn âm dương với hai màu đen trắng, được bao quanh với bát quái với 8 biểu tượng được hình thành từ ba vạch liền hoặc vạch đứt xếp chồng lên nhau. Hồi bé, khi thấy những biểu tượng đó mình thấy rất tò mò. Âm dương, bát quát như một điều gì đó vừa gần gũi (vì mình thấy biểu tượng đó rất nhiều lần, rất thường xuyên) nhưng cũng vừa xa lạ khi mình từng nghĩ phải người có pháp lực gì đó mới hiểu được. Qua nhiều năm tò mò, bảo muốn học, nhưng không học, bỏ qua tất cả những điều người ta nói về Kinh Dịch “Hiểu Kinh Dịch sẽ hiểu cả vũ trụ” cả những gì người ta đồn đại về Kinh Dịch như kiểu “Học Kinh Dịch sợ lắm” mà không hiểu sợ cái gì. Cho đến lúc minh đọc được một câu ở đâu đó, biết thông tin rằng “Từ trước cách mạng tháng 8, Kinh Dịch được dạy cho các nhà Nho”. Chỉ vì thông tin đó, mình quyết định tìm hiểu Kinh Dịch chứ không tò mò, nghe đồn đại nữa.Giống như hồi trước, mình quyết định học Tarot chỉ vì mình nghe nói “Carl Jung đùng Tarot trong quá trình giải quyết các vấn đề tâm lý”. Đôi khi, mình quyết định sẽ học một kiến thức, công cụ gì đó mới chỉ vì mình người mình ngưỡng mộ sử dụng công cụ, kiến thức đó. Mình luôn ngưỡng mộ các bậc trí thức, nhà Nho, ngưỡng mộ Carl Jung. Sau này, biết Carl Jung cũng nghiên cứu I-Ching (tên tiếng Anh của Kinh Dịch), lại càng thêm một lý do mình bắt đầu học Kinh Dịch.

Sự học với mình rất đơn giản, như tất cả những điều mình tự học trước đây Piano, Tarot hay cả Code/ Data Science, mình đọc sách và xem Youtube. Khi mình bắt đầu, mình cũng có những nghi ngờ, mình cũng chẳng kỳ vọng bản thân sẽ có năng lực siêu phàm như các bác Đạo sĩ trong phim chưởng bấm bấm ngón tay mà biết vận mệnh, hay vung tay làm xoay chuyển càn khôn, mình học với một mục tiêu đơn giản “Kinh Dịch là gì?”. Nhiều người nói các môn huyền học đáng sợ, vì sợ tiết lộ thiên cơ nhưng mình biết năng lực của mình, tối nay ăn gì còn chả biết thì tuổi gì mà đòi biết thiên cơ. Mình không thích cách người ta không thực sự hiểu một điều gì đó mà luôn truyền nhau hàng ngàn giả thuyết về nó. Nếu mình hiểu đó là gì, ít nhất mình sẽ không bị sự tò mò dẫn dắt theo những đồn đoán không có cơ sở trên mạng nữa. Nhưng lạ thay, sau khi hiểu Kinh Dịch là gì rồi, những vạch liền, vách đứt ấy lại mở ra cả một hệ thống triết học về nhân sinh rộng lớn kiến mình trầm trồ, và mình nhận ra có rất nhiều điều không giống với những gì người ta đồn đoán.

Kinh Dịch là gì?

Kinh Dịch là bộ môn nghiên cứu vũ trụ và con người, biểu thị sự vận động của thế giới tự nhiên thông qua 2 khí Âm Dương (Lưỡng Nghi). “Theo chiết tự, chữ Dịch gồm chữ “nhật” là mặt trời ở trên và chữ “nguyệt” là mặt trăng ở dưới, nên nhiều nhà nghiên cứu giải thích: “Dịch là sự biến đổi có chu kỳ của mặt trời và mặt trăng, hai thiên thể có ảnh hưởng lớn tới trái đất đối với sự tạo thành khí hậu bốn mùa cũng như sự suy thịnh của muôn vật.”

Khi có âm dương, lúc này mới sinh ra nhị nguyên luận, tức là có thiện ác, sáng tối, hay dở, trên dưới, trước sau. Những cặp đối lập này khôn bao giờ rời nhau mà luôn bám dính lấy nhau để tồn tại. Âm được ký hiệu là vạch đứt, còn Dương được ký hiệu là vạch liền. Mỗi vạch (âm hoặc dương) gọi là 1 hào.

Kinh Dich

Âm dương hình thành lên tứ tượng (2×2=4). Hai hào chồn lên nhau gọi là 1 tượng. Tứ tượng cũng tương tự như 4 mùa Xuân Hạ Thu Đông, 4 phương Đông Tây Nam Bắc.

Tứ tượng sinh bát quái, 3 hào chồng lên nhau tạo thành 1 quái (2x2x2=8). Mỗi quái biểu tượng cho 1 hiện tượng tự nhiên, bao gồm: Càn – Trời, Khôn – Đất, Chấn – Sấm, Cấn – Núi, Tốn – Gió, Khảm – Thủy, Ly – Lửa, Đoài – Hồ Đầm. Nhớ được từng quái gồm 3 hào nào cũng bắt đầu phức tạp rồi.

Đơn quái gồm 3 hào, 2 quái xếp chồng lên nhau tạo thành trùng quái, hay còn gọi là quẻ. Mỗi quẻ có 6 hào. Có tất cả 8×8=64 quẻ Kinh Dịch. Nếu các bạn hay nghe thấy người ta nói “đi bốc quẻ/ rút quẻ” thì là quẻ Kinh dịch nhé, mình rất không thích người ta bảo “Bốc cho quẻ Tarot”, nghe rất kỳ cục.

Điều thú vị là, toàn bộ Kinh Dịch, với 64 quẻ phức tạp, thực chất chỉ được xây dựng từ hai ký hiệu đơn giản: một vạch liền và một vạch đứt. Từ hai vạch đó, người xưa nhân lên thành bốn trạng thái, rồi tám quẻ, và cuối cùng là 64 quẻ, như một cách mô phỏng toàn bộ sự biến đổi của thế giới. Hay nói cách khác, từ sự giao hòa của âm dương mà vạn vật sinh sôi, phát triển.

Nguồn gốc của Kinh Dịch khá dài, mình viết thì cũng không hay bằng trong sách đâu mà học dịch thì cũng không thể học qua mấy dòng được. Ngoài logic hình thành nên 64 quẻ như trên,  mình sẽ tóm tắt một số nhân vật lịch sử đã góp phần vào việc hình thành, phát triển và phổ biến Kinh Dịch để bạn có thể hiểu qua qua về nguồn gốc cũng như bối cảnh lịch sử khi Kinh Dịch bắt đầu được nghiên cứu.

  • Phục Hy được xem là người khởi nguồn của Bát Quái
  • Chu Văn Vương sắp xếp lại 64 quẻ, viết thoán từ (lời giải thích cho từng quẻ), biến bệ thống ký hiệu thành một hệ tư tưởng có ý nghĩa. Nhắc đến Chu Văn Vương, bạn sẽ thấy có sự liên hệ với nhiều nhân vật nổi tiếng khác như Trụ Vương, Đát Kỷ.
  • Chu Công Đán viết hào từ giải thích từng hào trong quẻ, làm cho Kinh Dịch Chi tiết và dễ áp dụng hơn.
  • Khổng Tử và học trò của Khổng Tử viết phần Thập Dực (10 thiên chủ giải – Khi đọc sách giải nghĩ các quẻ Kinh Dịch bạn sẽ thấy quái từ, hào từ và Thập Dực ra sao), phát triển Kinh Dịch thành Hệ Thống triết học. Khổng từ gắn liền với Nho Giáo, nên các nhà Nho học Kinh Dịch.

Nguồn tham khảo: https://daoduckinh.com/kinh-dich/

Thay vì xem Kinh Dịch đơn thuần là triết học của một quốc gia cụ thể như Trung Hoa, mình thích nhìn nó như một phần của dòng chảy tư duy phương Đông, tư tưởng đã ảnh hưởng, được diễn giải và tiếp tục sống trong nhiều nền văn hóa khác nhau, trong đó có Việt Nam. Và càng đọc, càng hiểu về sự uyên thâm của triết học Phương Đông, mình càng tự hào khi là một người châu Á.

Tài liệu mình tự học Kinh Dịch

Mình bắt đầu học từ nguồn gốc Kinh Dịch ở đâu, sự hình thành của Lưỡng Nghi, Tứ tượng, Bát quái đến 64 quẻ Kinh dịch được hình thành và sắp xếp ra sao, rồi sau đó là ý nghĩa của từng quẻ, cách gieo quẻ.

Mình bắt đầu học kinh dịch từ 2 cuốn sách:

  • Kịch Dịch: Đạo cho người Quân tử của Nguyễn Hiến Lê
  • Kinh Dịch Trọn Bộ: Dịch và Chú giải Kinh Dịch của Ngô Tất Tố

Ngoài ra, tường giải về 64 quẻ Kinh Dịch mà mình thấy sâu sắc, thấm thía cũng dễ hiểu nhất là sách của Thu Giang Nguyễn Duy Cần. Thầy Nguyễn Duy Cần đúng là một bậc trí thức, đọc sách nào của bác ấy từ cuốn Tôi Tự Học, đến Lão Tử Đạo Đức Kinh, Trang Tử Nam Hoa Kinh đều thấy sự am hiểu sâu sắc nhưng đầy khiêm cung. Mình ở xa chưa có cơ hội mua (mà cũng chưa đọc và hiểu hết 2 cuốn sách trên), nhưng may mắn tìm được trang Youtube của anh này rất hữu ích cho việc học Kinh Dịch.

Anh ấy có 5 buổi học về Kinh Dịch và Ứng dụng Kinh Dịch, bao gồm cả giới thiệu về Kinh dịch, hiểu về các quẻ, và cách gieo quẻ bằng đồng xu ra sao.

Ngoài ra, anh ấy còn đọc tường giải 64 quẻ Kinh Dịch theo sách của Thu Giang Nguyễn Duy Cần, giọng đọc trầm ấm, mix nhạc nhẹ nhàng, nghe đến đâu thấm đến đó. Nên mình thường nghe vào mỗi buổi sáng chuẩn bị đi học. Thực ra đọc 2 cuốn sách Kinh Dịch mà mình có ở trên rất khó hiểu (mình thấy Kinh Dịch rất khó học) nhưng nhờ kênh Youtube này mà mình thấy việc học thú vị hơn.

Học Kinh Dịch và học Ứng dụng Kinh Dịch

Có lẽ do việc bốc quẻ trở nên rất phổ biến, nên người ta thường nhớ tới Kinh Dịch là bộ môn xem bói. Thậm chí là nhiều nguồn còn nói Kinh Dịch được sinh ra để xem bói. Nhưng khi thấy Kinh Dịch được dạy cho các nhà Nho trước cách mạng Tháng 8, thì mình tự hỏi “Trong trường học ngày xưa dạy cả bói toán sao?” Nói vậy giáo dục nước ta từ xưa thực sự cởi mở, làm mình nhớ đến phim Học viện đỏ đen từ Anime Nhật Kakegurui, dạy học sinh đánh bạc.

Khi mình học Kinh Dịch, từ lớp của anh Kinh Dịch Vương Thiên Ân trên Youtube kia, mình cũng khá đồng ý với quan điểm của anh ấy dù không có nhiều tài liệu viết về điều này, học Kinh Dịch và học Ứng Dụng Kinh Dịch (xem bói, bốc quẻ) là 2 mục đích học khác nhau. Hiểu điều này để người học xác định hướng nghiên cứu của mình.

Theo quan điểm các nhà Nho từ mục đích phát triển Kinh Dịch của Khổng Tử hay cách diễn giải 64 quẻ Kinh Dịch trong sách của Thu Giang Nguyễn Duy Cần, Nguyễn Hiến Lê, Ngô Tất Tố, học Kinh Dịch là học Đạo, đối nhân xử thế trong xã hội. Người học Kinh Dịch không dừng lại ở việc hiểu các quẻ, mà quan trọng hơn là hiểu sự vận hành của trời đất, nhận ra vị trí của con người trong dòng vận động đó, từ đó biết hành động thế nào cho hợp thời, hợp thế, và hợp mệnh..

Tuy vậy, trong xã hội xưa không phải ai cũng là nhà Nho, đến tận bây giờ không phải ai cũng có thể hiểu hết triết học Khổng Tử. Việc học Kinh Dịch đòi hỏi thời gian, năng lực hiểu biết, còn đối với nhiều người thậm chí còn không được học chữ thì sao có thể nói người xưa đều am hiểu Kinh Dịch. Khi đó một nhân vật được người đời gọi là Dã Hạc Lão Tiên Sinh đã dạy lại cho người bạn của mình, cách ứng dụng Kinh Dịch để xem tài vận, công danh, hại họa… Từ đó mà người đời có Mai Hoa Dịch Số, Tăng San Bốc Dịch, xem bói mà không cần hiểu triết lý Khổng Tử, Quân Tử đối nhân xử thế ra sao. Trong video Youtube mình để trên có hướng dẫn cách xem bói ứng dụng Kinh Dịch theo Dã Hạc Lão Nhân. Bởi vì đây là cách được truyền lại cho người không cần học rộng hiểu nhiều nên rất dễ hiểu.

Mình không nói là cách ứng dụng Kinh Dịch vào xem nói là không trí thức, mình chỉ nghĩ là người ta có thể sử dụng Kinh Dịch phù hợp với mục đích cũng như năng lực của bản thân. Từ đó mà mình thấy Kinh Dịch là bộ môn tuyệt vời khi có thể phù hợp với mọi tầng lớp nhân dân.

Còn với mục đích học Kinh Dịch của mình, cũng như lý do tại sao mình học Kinh Dịch ở trên, vì mình ngưỡng mộ các nhà Nho, và Carl Jung nên mình sẽ học Kinh Dịch như cách họ học và ứng dụng Kinh Dịch trong đời sống như cách những ngưới mình ngưỡng mộ nghiên cứu và ứng dụng nó. Biết trước tương lai vận mệnh cũng thú vị thật (mình cũng đã học hết bài giảng ứng dụng Kinh Dịch rồi) nhưng mỗi lần rút quẻ, thấy một kết quả đã được định sẵn, mình tự hỏi liệu mình có thể thay đổi được kết quả này không? Tránh được họa trước mắt thì tốt đấy, nhưng đã là nghiệp hay duyên thì sao tránh được mãi. Bởi thế mà mình nghĩ, hiểu được vũ trụ này và hiểu được cách con người nên đối nhân xử thế ra sao, còn quan trọng hơn. Đó cũng là cách khi mình tiếp cận với Tarot “Tarot không cho bạn biết trước tương lai, Tarot giúp bạn đạt được tương lai mà bạn mong muốn”. Khác với Tarot, Kinh Dịch cho mình hiểu về đạo lý của quân tử nhưng cũng  bớt đi cái tôi phân biệt, bớt những những mong cầu, mà hiểu rằng “Đừng mong cầu gánh vác vận lớn, mà hãy khiến bán thân mình trở nên xứng đáng trước đã rồi vận tự tới”.

Học Kinh Dịch để hiểu vũ trụ và đời sống

“Dịch” có nghĩa là “thay đổi” của những thành phần bên trong một vật thể nào đó mà trở nên khác đi, nó không chỉ nói rằng mọi thứ thay đổi, mà còn gợi ra một cách nhìn rất sâu về cách thế giới vận hành. Người xưa không dừng lại ở việc quan sát “mọi thứ đang biến đổi”, họ đi xa hơn một bước: vì sao nó lại biến đổi, và trong sự biến đổi đó có điều gì không đổi? Từ đó, họ rút ra ba lớp ý nghĩa đan xen với nhau. Chính những câu hỏi tại sao ấy khiến mình bị thu hút, để rồi nhẩn ra những triết lý đơn giản làm thay đổi cách mình nhìn về cuộc sống.

  •  “Biến dịch” – sự thay đổi liên tục.

Không có gì giữ nguyên mãi mãi. Con người thay đổi, hoàn cảnh thay đổi, cảm xúc thay đổi, cơ hội cũng thay đổi. Chính vì vậy, người xưa mới nhấn mạnh đến sự linh hoạt: không cố chấp, không bám chặt vào một trạng thái duy nhất. Hiểu được “biến dịch” là hiểu rằng: nếu không thay đổi cùng cuộc sống, ta sẽ bị cuộc sống bỏ lại phía sau.

  • “Bất dịch” – cái không đổi.

Dù thế giới có xoay vần thế nào, vẫn luôn có một thứ đứng sau tất cả, như một “luật ngầm” vận hành mọi sự vật. Ngày có thể thành đêm, mùa hè có thể thành mùa đông, nhưng quy luật khiến chúng thay đổi thì vẫn không hề thay đổi. Nói cách khác, bên dưới mọi sự hỗn loạn của cuộc sống, luôn có một trật tự âm thầm đang giữ mọi thứ cân bằng.

  •  “Giản dịch” – sự đơn giản của bản chất.

Thoạt nhìn, thế giới có vẻ phức tạp: vô số sự kiện, lựa chọn, biến cố đan xen. Nhưng nếu đi đủ sâu, người ta nhận ra một điều ngược lại: những quy luật cốt lõi lại rất đơn giản. Giống như một mê cung nhìn từ bên trong thì rối rắm, nhưng nhìn từ trên cao lại thấy rõ cấu trúc rất gọn gàng, như cả vũ trụ biến hóa phức tạp chỉ từ sự giao hòa âm dương.

Và khi ghép ba ý này lại, ta có một bức tranh rất rõ:

  • Vì biến dịch, nên vũ trụ luôn sống động và không ngừng vận động
  • Vì bất dịch, nên mọi vận động ấy không rơi vào hỗn loạn
  • Và vì giản dịch, nên con người vẫn có thể hiểu và tìm ra quy luật để sống thuận theo nó

Ban đầu khi nói về khái niệm Kinh Dịch, mình nói “Kinh Dịch là bộ môn nghiên cứu” chứ không dám nói là “Bộ môn Khoa học”. Lý do là vì khoa học hiện đại thường đòi hỏi thực nghiệm, đo lường và khả năng kiểm chứng lặp lại. Trong khi đó, Kinh Dịch lại được xây dựng dựa trên hệ thống biểu tượng và quan sát quy luật biến đổi của tự nhiên, chứ không vận hành theo phương pháp thực nghiệm như khoa học tự nhiên.Vì vậy, dù có thể xem Kinh Dịch như một hệ thống tư duy về thế giới, thì việc gán cho nó tiêu chuẩn như “p-value” hay kiểm định thống kê theo nghĩa hiện đại là không phù hợp, vì bản thân nó không được thiết kế để kiểm chứng theo mô hình khoa học thực nghiệm. Nếu Kinh Dịch “mã hóa” vũ trụ bằng 2 hào âm dương, khoa học máy tính dùng hệ nhị phân (1-0) để xây dựng một “vũ trụ” trong máy tính. Từ hai ký hiệu 1 và 0, khoa học máy tính đã mở ra cả một thế giới số với độ phức tạp gần như vô hạn. Vì vậy, khi nhìn lại hệ thống âm – dương trong Kinh Dịch, ta cũng dễ hiểu hơn vì sao người xưa tin rằng từ hai trạng thái cơ bản ấy, có thể mô tả được sự vận hành của trời đất và nhân sinh, như một cách “mã hóa” thế giới theo ngôn ngữ của thời đại họ. Có thể hai hệ thống thuộc về hai thế giới khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm chung: từ những ký hiệu đơn giản nhất, con người luôn cố gắng hiểu một thế giới phức tạp hơn phía sau nó.

Có lưu ý khi học Kinh Dịch đó là “Thư bất tận ngôn, Ngôn bất tấn ý” (Sách không hết lời, lời không hết ý). Đọc bao nhiêu sách Kinh Dịch cũng không hiểu hết ý của người xưa. Với do lịch sử phát triển Kinh Dịch qua nhiều thời đại, người đầu tiên phát triển hệ thống 64 quẻ Kinh dịch – Chu Văn Vương – ông chỉ viết Thoán từ đơn giản (Ví dụ thoán từ của quẻ Bát Thuần Càn là Nguyên Hanh Lợi Trinh). Vậy làm thế nào mà 4 từ này có thể diễn giải cho cả thời đại? Ngày xưa xem phim Trung Quốc, đi thi Trạng Nguyên, đề thi có mỗi từ mà các sĩ tử viết được cả mấy trang giấy kín chữ. Sau đó đến khi Khổng Tử hay các nhà nghiên cứu khác có những diễn giải về Kinh Dịch dựa trên sự nghiên cứu, hiểu biết và góc nhìn của riêng họ, nhưng mỗi người có một góc nhìn khác. Sự sút tích của Thoán từ cũng là để người đời tự luận tự phát triển. Bởi thế, học Kinh Dịch, hiểu về vũ trụ và con người không chỉ là đọc và hiểu ngôn từ của người xưa mà cần có sự quan sát, suy nghĩ và chiêm nghiệm.

Kết luận

Với mình, điều mình thấy “Wow” nhất khi học Kinh Dịch, không phải là một quẻ ứng nghiệm được tiền tài, danh vọng, mà là càng đọc Kinh Dịch mình càng thấy nó gần giống với nghiên cứu về con người (Human Factors) và hệ thống (System Dynamic) của mình. Trong cách nhìn đó, thế giới không phải là tập hợp những sự vật tách rời, mà là một chỉnh thể luôn vận động, giống như cách khoa học hệ thống hiện đại mô tả các cấu trúc phức tạp. Con người, thay vì đứng bên ngoài quan sát, lại chính là một phần bên trong hệ thống ấy, vừa chịu ảnh hưởng vừa tác động ngược trở lại môi trường xung quanh. Vì vậy, để hiểu một sự việc không chỉ cần nhìn vào bản thân nó, mà còn phải nhìn vào bối cảnh, mối quan hệ và trạng thái của toàn hệ thống tại thời điểm đó. Điểm gặp nhau thú vị giữa Kinh Dịch và khoa học hệ thống nằm ở chỗ cả hai đều nhấn mạnh vai trò của “thời điểm” và “tính bối cảnh”. Một hành động có thể đúng ở thời điểm này nhưng lại không còn phù hợp ở thời điểm khác, bởi hệ thống đã thay đổi. Mình cảm giác lần đầu tiên điều mình nghiên cứu với sở thích của mình, lý trí và niềm tin, phiên bản của mình mình khi đi học, đi làm với mình khi ở nhà cuối cùng cũng gặp nhau ở một con đường. Khi ở nhà mọi người gọi mình là Phương Anh, khi ở trường mọi người gọi mình là Violet, thì Phương Anh Violet là phiên bản trọn vẹn nhất mình có thể là. Bởi thế mà mình lại càng thích những gì mình làm, giống như được làm việc và sống một cách trọn vẹn.

Cám ơn bạn đã kiên nhẫn đọc đến đây. Nếu bạn thấy thú vị và bổ ích hãy chia sẻ với bạn bè và đừng quên theo dõi qua Email để không bỏ lỡ những bài viết mới trên Blog. Bạn có thể để lại bình luận để cho mình biết nội dung nào bạn đang quan tâm, cũng như để lại email để mình gửi cho bạn những tài liệu hữu ích.

Theo dõi để nhận Newsletters

Theo dõi Fanpage để nhanh chóng cập nhật bài viết và chia sẻ mới nhất: https://www.facebook.com/Violetstoryblog