Nhìn vào biểu đồ chu kỳ 9 năm của thần số học, có thể thấy năm số 7 là một vùng năng lượng trũng. Khi học về thần số học và ứng dụng thần số học để chiêm nghiệm, nhất là khi nói chuyện với mọi người, mình rất không muốn nói rằng năm số 7 là năm với nhiều điều không vừa ý, thậm chí là mất mát. Người ta nói năm cá nhân số 7 là giai đoạn hướng nội mạnh mẽ, tập trung vào chiêm nghiệm, học hỏi tri thức, thanh lọc các khía cạnh chưa phù hợp. Nhưng chinh cái việc buộc bản thân phải ngồi yên khi cả thế giới và cái tôi cá nhân đang muốn đi thật nhanh, khi mình còn đang muốn giữ mà buộc phải buông, tất cả tạo nên những điều không vừa ý.

Đây là bài viết duy nhất trong tháng 7. Mấy tuần qua mình cũng có nhiều vấn đề quá nay mới lại viết được.

Dù mình đã chuẩn bị trước điều này nhưng bản thân mình cũng không ngờ nó trũng đến vậy. Với mình từ khi bắt đầu năm cá nhân số 7 (10/2025) đến nay, mình trải qua rất nhiều vấn đề. Đó là khoảng thời gian mình cảm thấy rất khó khăn. Mặc dù năm ngoái kết thúc năm 3 PhD mình cũng đã tổng kết một năm bị stress rồi, nhưng năm cuối PhD còn stress hơn. Viết đến đây mình cũng vừa nhận ra là mình bắt đầu PhD năm số 4 và kết thúc nó năm số 7. Mình sẽ viết một bài chi tiết về 4 năm PhD của mình sau, bài này sẽ chỉ là về năm cá nhân số 7 của mình từ 10/2025 đến 7/2026. (Năm cá nhân không bắt đầu từ đầu đến cuối năm mà nó bắt đầu từ  cuối năm trước đến gần cuối năm sau. Cụ thể năm cá nhân số 7 trong năm 2026 sẽ bắt đầu từ tháng 10/2025 đến hết 7/2026. May nó cũng chỉ có 10 tháng! Chi tiết cách tính bạn có thể xem bài của cô Lê Đỗ Quỳnh Hương hoặc sách The Complete Book of Numerology của David Philips nhé).

Cái biểu đồ chu kỳ năng lượng cao thấp ra sao nó trông như thế này.

chu-ky-9-nam-than-so-hoc

Nếu bạn từng tò mò về thần số học, bắt đầu lo lắng về năm cá nhân số 7, muốn xem “trũng” là như thế nào hoặc chỉ là nghe những than thở của của con bé nghĩ nhiều thì hãy ở lại với mình nhé. Dù sao thì năm cá nhân số 7 cũng chỉ có 10 tháng và hôm nay là ngày cuối cùng rồi. Nếu tất cả là một bài thi để lên lớp, mình cũng chẳng biết mình có vượt qua bài thi đó hay không, nhưng dù sao, qua thì là qua.

Cảm nhận của mình về năm cá nhân số 7

Mình không rõ có phải mình lấy lý do năm số 7 để đổ lỗi cho tất cả những chuyện xảy ra, nhưng bởi con người ta thường hay phóng chiếu như thế, luôn cố gắng tìm ra logic, ý nghĩa, trả lời câu hỏi tại sao để lấp đầy lỗ hổng thông tin và sự không rõ ràng. Nhưng từ khi biết đến thần số học, mỗi lần tặc lưỡi “năm số 7 mà” cũng giúp mình đón nhận mọi chuyện nhẹ nhàng hơn. Có người cho rằng đừng đổ lỗi cho năm số 7, xui xẻo là do những điều bạn đã làm giờ là đến lúc trả nghiệp. Điều này cũng không sai nhưng có vẻ đến từ người không tin vào thần số học. Thực lòng mà nói, những lúc buồn chán, ấm ức, thất vọng mà nghe câu này … có thể khiến người ta dễ tuyệt vọng luôn. Quy luật lên lên xuống xuống của cuộc sống của một người, dù khó khăn năm nào cũng có, nhưng năm số 7 nhiều vấn đề hơn năm số 5,6. Đã thế năm số 6 đang thấy ổn ổn tự nhiên “xuống dốc” thì chúng ta mới có chuyện mà nói.

Những lúc khó khăn, mình cùng cố gắng tìm sự an ủi ở những bài giải thích về năm cá nhân số 7 trong năm thế giới số 1 (2026) trên Youtube. Tuy vậy, mình nhận ra tất cả những gì họ nói chỉ toàn lý thuyết. Có duy nhất 1 thông điệp mình cảm thấy hợp lý. Đó là ở năm thế giới số 1, mọi thứ xung quanh bắt đầu và lao đi rất nhanh, nhưng bản thân mình ở năm cá nhân số 7 lại thấy mình chậm lại, ì ạch không có gì tiến triển cả. Đây là video của anh này, ngắn gọn, dễ hiểu,

Hoặc video này cũng được nhưng hơi dài.

Còn những video khác cả tiếng đồng hồ hơi lòng vòng. Mình không nói họ nói sai, chỉ là mình thấy nó hơi chung chung và dường như né tránh một điều gì đó. Hoặc họ chưa thực sự trải qua để có thể giải thích lại. Hay cũng có thể họ nói những điều cao siêu quá mà một người “phàm tục” đang trong những bế tắc, hoang mang và mất mát không thể nào hiểu được. Nghe xong những thông điệp chung chung , mình cũng không thấy an ủi lắm và mình vẫn cảm thấy bứt rứt.

Còn đây là năm số 7 của mình, chuyện có thật, không tô hồng, không drama hoá. Những chuyện xảy ra chia thành 3 nhóm: 1) trên trời rơi xuống, 2) do năng lực yếu kém của bản thân, 3) Do suy nghĩ của chính mình. Chỉ riêng nhóm số 3 (Do suy nghĩ của bản thân) thì giải pháp “đi sâu vào chính mình, khám phá bản thân” mới có vẻ hiệu quả. Những việc liên quan quan đến cạnh tranh, năng lực của bản thân, thôi thì cũng chẳng than thở làm gì khi sức mình có vậy, nhưng điều khiến năm số 7 của mình “rực rỡ” là những chuyện “từ trên trời rơi xuống”. Tự nhìn nhận lại bản thân, mình cũng sẽ chia sẻ cả những “pha xử lý đi vào lòng đất của mình” mà khiến chuyện tồi tệ hơn. Tất nhiên chuyện của mình không đễn nỗi Drama như trong phim, và mình biết mình còn may mắn hơn rất nhiều người. Nhưng mình nghĩ nỗi buồn nào cũng đáng được nhìn nhận và thật độc hại khi nói nói với một người đang gặp khó khăn (và cả chính bản thân mình) rằng “nỗi khổ của tôi chưa khổ bằng người khác”. Mấy chuyện xảy ra “khác với bình thường” cũng giúp mình có mấy góc nhìn mới.  Mình viết những dòng này như để tổng kết những điều đã qua, để nếu bạn có Google về năm cá nhân số 7 khi thấy mọi thứ khó khăn quá và nhìn quanh thấy một người tương tự như mình bạn sẽ thấy được chia sẻ hơn, để thấy chúng ta đều là những con người bất toàn và nhỏ bé trôi theo dòng đời để bới cưỡng cầu, đỡ tự trách bản thân và đỡ trách cuộc đời nữa.

Dài dòng quá rồi, vậy năm cá nhân số 7 của mình, chuyện gì đã xảy ra.  

Những chuyện mình gặp phải trong năm cá nhân số 7

Nhân sinh quan sụp đổ

Mở bát năm cá nhân số 7 vừa sang ngày mới thì nhận được cái email paper bị reject. Cái này là do năng lực mình cũng không phải vấn đề lớn lắm (mình bị reject thêm 3 lần sau đó). Vấn đề lớn hơn là mình mình bắt đầu nhận ra những vấn đề trong các mối quan hệ, một cảm giác bị lợi dụng. Trong một chuyến đi đến thành phố tuyệt vời nhưng người đồng hành “không thể mê được”, tất cả thành ác mộng. Sau chuyến đi về, mình bị “hoảng loạn” khoảng hơn 1 tháng. Tất cả thế giới quan của mình sụp đổ, nó khiến mình sợ hãi đến nỗi cứ mỗi lần tiếp xúc với ai đó mình lại có một nghi ngờ thoáng trong đầu “Người này có phải người tốt không? Họ có đang lợi dụng mình không? Những người này chơi với nhau liệu họ có cùng một ruột không?”, ngay cả với bạn bè hiện tại của mình, chứ không chỉ người mới quen. Mình biết mình cũng chẳng tốt gì, mình về nhà kể lại chuyện cho nhiều bạn mình nghe ( aka nói xấu) và chắc mình nói xấu nhiều quá nên mới có nửa nội dung mình đã nhiệt miệng đau hết cả mồm. Và bạn bè cũng không ngạc nhiên lắm, có vẻ như ai cũng biết và tránh, chỉ có mình giờ mới được “tỉnh ngộ”. Trước đây, mỗi lần nghe bạn bè cằn nhằn về ai đó, mình lại kiểu “đồ khó tính”, nhưng giờ đến lúc bạn bè nói với mình “Ta đã bảo rồi mà”.

Sau đó là liên tiếp những câu chuyện về “cách sống” của vài người xung quanh mình. Mình thấy chán đến nỗi mà chỉ muốn trốn đi để những chuyện đó đừng đến tai mình nữa. Có chuyện ảnh hưởng đến mình, cũng có chuyện không. Mình thấy rất khó để đối xử với người khác một cách bình thường khi biết họ đã lừa dối mình theo cách nào đó, hoặc đối rất tệ với người khác. Chúng ta luốn nói với nhau rằng “kệ người ta”, kệ thì kệ được nhưng chỉ là niềm tin vào người mình từng coi là bạn cũng từ đó đi luôn. Mở đầu năm cá nhân số 7, mình mất đi sự tự tin trong năng lực, mất đi một mối quan hệ (và sau đó là rất nhiều mối quan hệ khác) và ôm vào rất nhiều nghi ngờ về con người và cuộc sống, nhưng đó là tháng 10 mọi thứ mới chỉ bắt đầu.

Một chiếc hoá đơn trên trời rơi xuống

Khi chuyến đi “cảm lạnh” vẫn còn chưa hạ nhiệt, thì một ngày đẹp trời cuối tháng 10 mình nhận được một hoá đơn £536.91 từ OVO Energy đứng tên mình, địa chỉ của mình.  Ban đầu mình nhận email trước, và mình đã bỏ qua vì mình không hề ký hợp đồng với OVO, mình nghĩ đó là Scam. Nhà mình ký hợp đồng trọn gói bao gồm cả điện, nước, Internet, gas từ nhà cung cấp khác tên là Housr và chúng mình đóng tiền đầu tháng bằng trừ tự động trong tài khoản. Nhưng kỳ lạ là, OVO là một công ty có thật, và mình liên hệ họ nói “không có lỗi gì cả?’. Sau đó thì hoá đơn của OVO đến tận nhà, email nhắc đóng tiền, điện thoại, tin nhắn giục, mình thấy sợ nghe điện thoại đòi nợ luôn. Cảm giác bị đòi nợ mỗi ngày không vui một chút nào.

Mình liên hệ vói quản lý nhà và được xác nhận là lỗi của agency. Quá trình này diễn ra như sau:

Tháng 8/2026 chúng mình ký hợp đồng nhà với Agency, đồng thời bắt đầu hợp đồng điện, nước, gas internet trọn gói với Housr từ tháng 8. Lỗi xuất hiện khi trong phần quản lý nhà của Agency, Agency nói với mình là họ theo dõi các tháng mà ngôi nhà đã được cover hợp đồng điện, nhưng họ bỏ sót tháng 8. Điều này dẫn đến hệ thống hiểu là “trong tháng 8 ngôi nhà chưa được cung cấp điện nước). Vì ngôi nhà phải có điện, gas để duy trì nên ngay khi hệ thống nhận diện “nhà chưa có điện”, nó tự động gửi yêu cầu đến OVO. Sau này, mình hỏi Housr tại sao tôi ký hợp đồng với ông mà ông lại để một đứa khác vào cung cấp cho nhà tôi. Housr trả lời rằng, họ nhận được yêu cầu là khách hàng muốn chuyển sang nhà cung cấp mới, và họ phải tuân thủ (thay vì giữ chân khách hàng). Nói tóm lại là ai cũng có lý do để tạo thành một lỗi dây chuyền.

Mình đã xử lý vấn đề này ròng rã suốt 1 tháng đến đầu tháng 12. Mình gửi email cho OVO với các ảnh chụp công tơ để rà soát lại vì hoá đơn trong 1 tháng như vậy là quá cao. Sau đó OVO điều chỉnh hoá đơn từ £531.91 còn £482 (giảm nhưng không đáng kể). Agency nhận được thông tin điều chỉnh giá này và nói với mình rằng “Hoá đơn cao thật, nhưng mày phải trả cái bill này”. Mình rất bực và mình claim lại với họ là “lỗi của hệ thống của ông, sao tôi phải trả?”. Mình cũng liên hệ với Housr đòi lại tiền họ đã thu trong tháng 8, họ tính toán từ đi tiền nước và Internet, trả lại bọn mình mỗi đứa £62 (tổng cộng £248). Đủ cover một nửa cái hoá đơn trên.

Do hoá đơn đứng tên mình, người bị OVO gọi điền, nhắn tin đòi tiền là mình và vì là du học sinh, mình không muốn dính dáng đến nợ nần, nên mình buộc phải thanh toán toàn bộ hoá đơn trên, share đều cho 4 người trong nhà. Sau đó, mình hỏi bạn bè xung quanh và liên hệ với Council, kiểu uỷ ban nhân dân giải quyết vấn đề của người dân, và mình liên hệ với hiệp hiệp bảo vệ người tiêu dùng (dù họ làm việc rất chậm). Mình nói với Agency là đây là lỗi của ông, nên hãy cover phần chênh lệch giữa OVO và Housr. Mãi đến tháng 12, trước giáng sinh họ đồng ý trả tiền đó cho mình và mình không tiếp tục kiện lên Council nữa.

Điều khiến câu chuyện này tồi tệ với mình là hoá đơn điện cho tháng 8, và tháng 8 mình đang ở Mỹ. Mình thấy uất ức vì cái hoá đơn đó là tên mình, đòi nợ gọi điện cho mình, và mình phải là người giải quyết. Mình nghĩ, nếu giờ không trả nợ, thì mỗi mình mình ra toà thôi. Tất nhiên tiền bill là share, nhưng mọi người nói chuyện vậy mình vẫn là người gửi mail, mình đến Council một mình và dường như sắp khóc ở đó. Mình thấy rất cô đơn, rất sợ hãi mỗi lần nghe điện thoại hay nhận tin nhắn. Mình cũng chẳng hiểu sao, lúc nhận refund từ Housr, các bạn nhận rồi, mình chưa nhận được (chắc do mình chửi họ nhiều quá), mình lại phải nhắc, và họ refund thì thiếu của mình £10, đòi đến giờ chưa được.

Đến khi Agency đồng ý trả lại tiền cho mình, mọi chuyện gọi là xong, nhưng mình có một nỗi sợ là thấy cuộc sống của mình mong manh đến nỗi một sai sót của người khác cũng khiến mình mất cả tháng tranh chấp, mất tiền, lo âu. May họ nhầm có 1 tháng chứ nhầm nhiều tháng thì mình ra bờ sông trước khi phải gửi cả đống email trên. Đến cuối tháng 12, OVO gửi cho mình một cái email khác, mình lại một pha đau tim nữa, nhưng trong email họ nói sau tổng kết thì account của mình còn thừa hơn £200, nó đúng bằng số tiền Agency phải trả cho mình. OVO gửi cho mình một tờ. cheque và mình lại ra ngân hàng rút tiền, chuyển lại số đó cho Agency.

Câu chuyện này là một Zero-sum game, và điều duy nhất mình mất là gần 2 tháng lo lắng, sợ hãi và mất rất nhiều thời gian đi lại, gọi điện. Rất nhiều lần mình tự hỏi, mình có thể làm gì để tránh được chuyện này. Mình không biết, cái hoá đơn đó đến như nó phải đến. Mình tự nhủ “lẽ ra mình không nên lo lắng, mình không nên khóc khi gặp Council, mình không nên phàn nàn quá nhiều với Agency và nhà cung cấp”, nhưng thực sự nếu chuyện này xảy ra một lần nữa có thể bình trong tình huống đó được không? Điều mình học được sau điều này: Dù bạn đã làm đúng những gì có thể, nhưng lỗi vẫn xảy ra theo cách nào đó và bạn phải giải quyết hậu quả. Chuyện xảy ra vì nó xảy ra, thế thôi. Việc của bạn là học cách bình tĩnh để đi qua nó.

Sau chuyện này, dù có lo thế nào mình vẫn phải đòi quyền lợi cho mình (không đòi thì Housr và Agency không trả tiền cho mình đâu). Mình không còn là đứa chẹp lưỡi bỏ qua “của đi thay người”, công đức vô lượng nữa, hay thậm chí thông cảm cho những việc sai trái của người khác, mà phải đứng dậy đòi lại quyền lợi cho mình. Nghĩ lại cả chuyện về những mối quan hệ không vừa ý, mình thấy bản thân nhỏ nhen và hay tỏ thái độ “khó ở”. Hàng ngàn lần mình  muốn và cố gắng trở thành một người rộng lượng, vị tha, luôn nói lời tử tế (bất kể những gì họ làm), nhưng mình mệt vì phải đóng vai đó. Dù trước đây, bạn bè vẫn chơi với nhau, nhưng giờ mình chủ động cắt đứt liên lạc, và ngay cả khi ở trước mặt mình cũng cố tình tránh mặt, hoặc … “bơ”. Mình cũng không muốn là kẻ hai mặt, nói xấu người ta đến nhiệt cả miệng, rồi trước mặt lại “thảo mai”. Tính mình là khi không thích ai thì mình muốn họ biết điều đó và tránh xa mình ra nếu không thì đầu mình bắt đầu có nhưng suy nghĩ xấu và lại đi nói xấu, lại nhiệt miệng. Có một câu nói thế này:

“Sự bao dung đôi khi không phải cách ứng xử tốt cũng chẳng phải điều đương nhiên. Một sự thiếu tôn trọng bị phớt lờ một lần, chính là sự thiếu tôn trọng được cho phép.” _ Niccolo Machiavelli (1469–1527)

Và tất nhiên, mình không cho phép sự thiếu tôn trọng đó.

Những đứt gãy và dang dở

Tháng 12, mình lại bị reject paper một lần nữa. Mình không định về Việt nam nhưng khi đó mình stress quá, mình muốn về nhà. Khi mình kiểm tra tài khoản thấy ổn ổn, mình book vé về Việt Nam. Đó là lần đầu tiên, ánh đèn giáng sinh lấp lánh của trời Tây không còn hấp dẫn mình nữa. Về đến Việt Nam, mình lại bị thất lạc hành lý (Thôi chuyện nhỏ, không kêu nhiều, mất tiền quay lại sân bay lấy hành lý).

Năm mới phấn khởi đến, Mình bắt đầu placement thứ 2 đi dạy các em học sinh trường trung học ở Nottingham thông qua Brilliant Club. Mình còn được nhận một hợp tác nghiên cứu nhằm thúc đẩy chương trình giảng dạy về System Thinking trước đại học từ một giáo sư. Mình rất hào hứng với dự án đó. Trong Placement, mình dạy tổng cộng là 7 buổi học, nhưng mình mới kết thúc buổi thứ 3, mình nhận một email từ Brilliant Club là các em học sinh mất tập trung trong giờ, và Brilliant Club sẽ cử một bạn có kinh nghiệm hơn đến giúp mình. Mình thấy lạ vì placement trước có vấn đề gì đâu, các em làm bài về nhà đầy đủ, trong giờ còn tranh nhau lên thuyết trình. Nhưng đó là góc nhìn của mình, dù sao thì có người đến giúp cũng tốt. Nhưng ngay trước buổi học thứ 4 một ngày, mình nhận cuộc điện thoại nói rằng, nhà trường huỷ chương trình, mình không cần phải đến nữa. Mình không được thông báo lý do tại sao. Briliant Club không nói đó là lỗi của mình, họ chỉ biết vậy và thanh toán tiền 3 buổi học cho mình. Ngay từ đầu, mình đã có cảm giác giáo viên ở trường không thân thiện với mình lắm, có vẻ do mình gửi email xin phép được làm nghiên cứu (nhưng email khác thì họ trả lời, email này thì không), giờ thì mình bị huỷ luôn cả placement lẫn nghiên cứu. Liên hệ với giáo sư cũng tắt luôn. Điều mình thấy tội lỗi nhất là khi mình vào hệ thống, mình vẫn thấy các em học sinh nộp bài tập về nhà, đợi feedback và đợi đến buổi học sau. Mình vẫn nhớ, lúc kết thúc buổi học thứ 3, khi mình ra khỏi cửa, cậu bé học sinh đứng ở phía bên kia sân gọi tên mình và vẫy tay chào. Mỗi lần nghĩ lại hình ảnh đó, và thấy lũ trẻ vẫn nộp bài tập về nhà, mình thấy rất tội lỗi vì đã không chào tạm biệt chúng và chưa cho chúng một thông diệp kết thúc khoá học.

Sức khoẻ nhiều vấn đề hơn

Mình nhận thấy sức khoẻ của mình đi xuống đáng kể: Đau vai, đau cổ, đau đầu, cơn đau những ngày đến kỳ trở nên dữ dội hơn, tối về nhà mình thấy mệt mỏi hơn và sáng cũng không dậy sớm được. Có những ngày mình rất muốn năng suất, nhưng lại bị một cơn đau hạ gục. Mình ăn uống cũng rất lành mạnh, nấu cơm hàng ngày cả những ngày về muộn, uống nước táo đỏ, sinh tố yến mạch vừng đen hàng ngày.

Mình có một “bệnh mới” là đau đầu kéo dài. Có những ngày, mình thấy đầu mình rất đau và mọi thứ trước mắt như tối sầm lại. Khi đau quá không làm gì được nên mình chỉ còn cách đi ngủ đỡ đau. Mỗi lần nằm xuống, mình nghe thấy tiếng tách tách ở xoang mũi như kiểu không khí được thông. Mình cũng mua thuốc bổ não, hỗ trợ thần kinh, giảm căng thẳng (dù mình rất ít khi uống thuốc), mua cả các dụng cụ massage đầu…

Cùng với đó những cơn đau khi đến tháng cũng “dữ dội” hơn. Mình nhận ra đi ngủ là giải pháp cho tất cả vấn đề: đau đầu, đau bụng – đi ngủ, mệt mỏi – đi ngủ, buồn hay lo lắng – đi ngủ. Mình biết ngủ không khiến khó khăn qua đi, nhưng nó khiến tạm trốn được những khó khăn đó một lúc.

Những chuyện đến cùng một lúc

Năm cuối PhD là khi bạn phải lo cùng một lúc rất nhiều chuyện: Nghiên cứu phải xong đúng hạn, sắp không còn tiền học bổng hàng tháng nữa, hợp đồng nhà sắp hết và tìm nhà thuê mà không biết mình sẽ ở đó bao lâu, apply fellowships/postdoc… Mình nhớ tuần đó, mình gửi fellowship application cho thầy, bị chê thậm tệ, thầy mình còn nói không thể viết thư giới thiệu cho mình với đề xuất này.  Mình cảm thấy vừa vô dụng vừa bất lực với chính sự nghiệp của mình. Sau tất cả nhưng lần cố gắng, sau rất nhiều những email không được hồi âm và những bản thảo rất lâu mới được review, mình thấy khá mệt mỏi bởi luôn phải là người tự động viên bản thân, luôn tự tạo động lực. Mình từng rất tự hào là “mình ổn, mình mạnh mẽ” nhưng những khó khăn liên tiếp khiến mình mệt mỏi.

 Và cũng tuần ấy, một sáng ngủ dậy, mình thấy tin nhắn của chị gái, nhắn bố vừa vào viện. Lại một lần nữa x2 cảm giác bất lực và vô dụng. Khi ấy mình chỉ biết ước mình giỏi giang hơn, kiếm tiền nhiều hơn để bố có thể nằm phòng bệnh tốt, mình ước mình quen biết rộng hơn dù mình không biết giờ quen được bác sĩ thì làm gì được không. Mình thấy tội lỗi khi thấy mẹ hàng ngày phải ở lại bệnh viện một cách tạm bợ. Nhà xảy ra việc mà không thể làm gì là cảm giác tồi tệ nhất của một đứa xa nhà.

Hơn một tháng, bố cũng xuất viện, mình cũng trượt Fellowship, lại apply Fellowship khác và lại trượt.

Mình nói với bạn mình rằng “Tôi cảm thấy mình không đủ năng lực để gánh vác vận mệnh của mình”. Bạn mình nghe tưởng “vận mệnh” gì đó to tát lắm như thay đổi thế giới, thực ra mình chỉ là hoàn thành nghiên cứu của mình và có thể phụ giúp bố mẹ, nhưng đó dường như là một việc quá sức.

Biến cố lớn khác lại đến…

Giữa một ngày đầu tháng 6, nhà mình bị trộm đột nhập. Chuyện trộm đột nhập cũng không phải chuyện lạ ở Anh vì mình cũng từng nghe chuyện trộm trèo cửa sổ, mình cũng từng bị lấy cắp ví ở ga tàu, nhưng mình cũng vẫn bất ngờ khi thấy cửa nhà bị phá. Giờ nghĩ lại cái cảnh cánh cửa sau bị văng ra, bật cả bản lề, mình cũng vẫn rùng mình.

Mình vẫn nhớ sáng hôm đó, ngồi ăn với bạn, bạn mình nhổ ra khoảng 20 sợi tóc bạc trên đầu mình. Mình tự nhủ từ tối nay sẽ ngủ ngon không lo lắng nữa. Nhưng thằng trộm khiến mình mất ngủ luôn. Phòng mình bị lục ngăn kéo và mình bị mất 2 cái laptop và 1 cái màn hình.

Nhưng mất đồ là một chuyện, ít nhất mình cũng vẫn có tiền tiết kiệm để mua máy tính mới, chuyện này ảnh hưởng nhiều đến tâm lý của mình. Ai cũng hỏi mình có báo cảnh sát không (mình gọi cảnh sát đầu tiên ngay khi nhận thức được mất trộm). Mình vửa nhận ra những lúc có vấn đề mà nhận được một “giải pháp đơn giản đến hiển nhiên” nó khiến mình thấy ấm ức hơn bởi vì sau sự “mất mát” mình còn cảm thấy “vô dụng” vì đơn giản thế cũng không biết. Những lúc lo âu, mình cảm thấy mình trở nên “mong manh” hơn bình thường. Có thể trong lúc hoang mang, chúng ta cũng quên những giải pháp hiển nhiên cũng một câu hỏi, cùng một ý tốt thôi, chúng ta có thể nói theo cách khác. Ví dụ, thay vì nói “Đã hỏi cảnh sát chưa?”, hãy nói luôn “Cảnh sát trả lời thế nào?” – Khi hỏi câu này, nếu người ta quên chưa gọi thì họ sẽ nhớ ra cảnh sát để gọi, và họ cũng không cảm thấy mình “thiếu hiểu biết đến nỗi đơn giản thế mà không biết”.

Tương tự, khi một người đang thấp thỏm chờ một email quan trọng và tỏ ra lo lắng, đừng vội hỏi: “Bạn đã check Spam chưa?”. Thực tế, nếu họ đã chờ đợi cả ngày, rất có thể họ đã kiểm tra cả Inbox lẫn Spam hàng chục, thậm chí hàng trăm lần. Khi nghe câu hỏi ấy, phản ứng đầu tiên đôi khi chỉ là một câu trả lời cộc lốc: “Rồi!”, kèm theo suy nghĩ: “Ai mà chẳng biết phải kiểm tra Spam chứ.” Thay vào đó, hãy đi thẳng vào vấn đề bằng một câu như: “Spam cũng không có à?”. Chỉ một khác biệt nhỏ trong cách diễn đạt nhưng lại tạo ra cảm giác rất khác. Nếu người đó chưa kịp kiểm tra thư rác, câu nói này vẫn khéo léo nhắc họ. Còn nếu họ đã kiểm tra không biết bao nhiêu lần, họ sẽ cảm thấy nỗ lực của mình được thừa nhận. Thông điệp ngầm lúc này không còn là “Có khi bạn chưa kiểm tra kỹ”, mà là “Bạn đã làm hết những gì có thể, có lẽ vấn đề nằm ở phía bên kia chưa gửi hoặc email chưa đến.” Trong lúc lo lắng, điều người ta cần không phải là một lời nhắc về điều hiển nhiên, mà là cảm giác được thấu hiểu. Năm nay mình rất nhiều lần chờ đợi như vậy.

Sau vụ mất trộm, mình vẫn rất bình tĩnh gọi điện cho cảnh sát, gọi điện cho bảo hiểm đến xử lý cái cửa. Lúc gọi còn phát hiện ra nhà mình không nằm trong danh sách của công ty bảo hiểm. Gọi lòng vòng, cuối cùng cũng hẹn được người đến. Khoảng 5h sáng, có người đến cố định cửa lại. giúp mình làm bản report vụ trộm. Đêm hôm ấy, bọn mình kê cái tủ chặn cửa lại, bởi vì cảnh sát và bảo hiểm không đến ngay, chúng mình lên phòng ngồi đợi đến sáng và ngủ chập chờn. Cảnh sát cũng đến nhà vào khoảng 10h sáng hôm sau (khoảng 11 tiếng sau khi chuyện xảy ra), họ lấy vân tay hỏi han, nhưng đồ của mình thì xác định không tìm được.

Hôm sau lên group Facebook của khu phố lại thấy nhà khác bị trộm. Mất 4 tuần nhà mình mới được thay cửa mới. Suột nhiều tuần mình thấy lo lắng mỗi khi ra ngoài, và khoá trái cửa phòng khi đi ngủ. Đến giờ sau khi cửa mới được thay, chúng mình cũng không còn mở cánh cửa sau đó để đi đổ rác nữa. Mặt trời vẫn mọc, mọi chuyện vẫn diễn ra một cách bình thường, chỉ là mình nhận thấy có điều gì đó thay đổi. Cái cảm giác bất an mỗi lần ra khỏi nhà, tim hững một nhịp mỗi lần nghe thấy tiếng gõ cửa, thậm chí là lo lắng mỗi thấy ngăn kéo bị mở tung trở thành một phản xạ, một thói quen của mình từ lúc nào không hay. Trong suốt những ngày ấy, mình chưa khóc lần nào cả. Mình chỉ muốn hét vào mặt thằng trộm là “Ngươi thấy ta chưa đủ việc hay sao?”.

Mình vẫn luôn track cái Macbook của mình trên Find My nhưng nó không bao giờ có tín hiệu (trộm cũng thông minh mà). Chúng mình cũng đã điền số series lên hệ thống để tránh đồ được bán lại cho của hàng đồ cũ (nếu bán thì cảnh sát sẽ check được). Một tháng sau, cảnh sát gọi điện cho mình và thông báo họ không tiếp tục điều tra nữa do không có thông tin mới, mất là mất thôi. Nước Anh là như vậy đấy nên cũng chẳng thể hỏi tại sao cảnh sát không bắt được trộm, sao cửa mà lắp lâu thế, mọi chuyện luôn tốt đẹp cho đến khi chuyện xấu xảy ra. Schelock Holme chỉ là một câu chuyện gỉả tưởng. Cảnh sát chẳng làm gì được nên việc của mình là phải giấu đồ càng kỹ càng tốt.

Sau vụ trộm, dù cảnh sát trấn an rằng: “Kẻ trộm hiếm khi quay lại chính căn nhà chúng từng đột nhập,” mình vẫn sợ mỗi khi ra khỏi nhà và cả khi về nhà. Có lẽ nỗi sợ lớn nhất không nằm ở những gì xảy ra, mà nằm trong chính mình.

Và những chuyện nhỏ nhặt khác

Mình cảm thấy, có những chuyện lẽ ra nó phải trơn tru, nhưng không, nó cứ hết vấn đề này đến vấn đề khác.

Lúc mình cần nộp một cái gọi là notification of thesis submisison để chuẩn bị thủ tục submit thì hệ thống của trường bị sập do bị tấn công. Chuyện bất khả kháng nhưng nó có thể ảnh hưởng đến thời gian tốt nghiệp của mình. Tại sao chuyện này quan trọng: Bởi vì ở Anh đến ngày nộp khoá luận, còn đợi 3 tháng để sắp xếp bảo vệ, và sau đó còn sửa luận văn nữa. Và mình phải làm tất cả điều này trước khi visa của mình hết hạn, thậm chí là nếu mình có đỗ Fellowship nhưng không hoàn thiện bảo vệ và sửa luận văn trong năm nay thì Fellowship cũng bị rút. Mình hỏi trường xem còn cách nào xử lý việc này không, thì họ trả lời mình rất kỳ, cả lớp mình rất mệt mỏi vì chuyện này. Lúc này mình lại thấy, uhm trượt Fellowship của trường cũng được, ít nhất mình sắp thoát khỏi hệ thống nhiều vấn đề này.

Một chuyện khác là khi mình nộp Fellowship khác. Mình chuẩn bị hồ sơ trước mấy tháng, hoàn thành application sẵn sàng nộp trước hẳn 2 tuần nhưng lại còn gửi mọi người review mấy round. Deadline là thứ 2, thì mình quyết định nộp vào thứ 6 tuần trước. Và không hiểu vì lý do gì đó, trước khi nộp, mình download cái form trên website lại để xem. Và mình bàng hoàng nhận ra Application Form bị sửa, thêm một yêu cầu là xin chữ ký của trưởng khoa mình muốn apply fellowship vào form. Mình đến cạn lời luôn, tại sao họ có thể sửa application như vậy. Lúc đó là 5h chiều thứ 6, mentor của mình đang đi công tác ở Singapore. Mình đánh liều liên lạc thẳng với thầy trưởng khoa. Sáng thứ 2, may thầy cũng phản hồi. Dù cuối cùng mình cũng nộp được (và trượt), nhưng việc “âm thầm” sửa form, thêm yêu cầu rất thiệt thòi cho ứng viên những người down form chuẩn bị sớm. Nhưng thôi, chắc là … duyên, mình cần làm việc ở một nơi tốt hơn.

Mình nộ visa đi hội thảo, chẳng hiểu sao khi mình thanh toán tiền vận chuyển hộ chiếu về nhà thì thanh toán bị lỗi. Và mình phải trả tiền vận chuyển này 2 lần (£29.94). Mình email cho VFS hỏi để hoàn lại, sau hơn 1 tháng email qua lại cũng với nhưng cuộc điện thoại từ đầu số Ấn Độ (nơi nổi tiếng về trung tâm lừa đào online) thì họ trả là “Không nhận được khoản này” nên mình đứng trước nguy cơ mất oan số tiền. Sau đó, mình phải claim với ngân hàng, cuối cùng cũng lấy lại được tiền. Nói chung mình chẳng mất tiền, nhưng mất thời gian. Còn chuyện visa của mình, Hà Lan nổi tiếng là hào phóng cho visa dài đến 1 năm nhưng lần đầu tiên mình thấy người được visa ngắn như vậy – Mình được 6 tuần.

Đến ngày tận cuối tháng 7, mình đặt vé đi đám cưới bạn ở Đức. Ban đầu mình không định đi, do đây là tháng cuối mình nhận được stipend mà mình cần tiền để đợi đến khi bảo vệ và apply visa nếu cần. Nhưng sau khi nói chuyện với bạn, nghĩ tiền thì kiến lại được, nhưng bạn chỉ cưới 1 lần, mình lại đi. Đến lúc đặt vé máy bay trên Booking.com chả hiểu sao mọi lần đặt xong được ngay, còn lần này đợi hoài cả ngày mà confirmation chưa về. Hệ thống nói là awaiting confirmation sẽ confirm trong 24h. Mình cứ đợi hoài, đợi hoài. Lên Google mọi người bảo không sao, confirmation sẽ về. Nhưng mình đợi hơn 24h, sang ngày hôm sau, mình tìm cách liên lạc lại với Booking.com, và họ trả lời vé của mình không được confirm, mình phải đặt vé khác. 24h trước khi cần phải ra khỏi nhà, mình phải đặt vé máy bay khác. Mình hi vọng đây là cái nhiêu khê cuối cùng mà những hệ thống tự động mang đến cho mình.

Một chuyện khác nữa là, mình nhận được thông báo Sim Việt Nam của mình bị Khoá một chiều và sắp bị huỷ do chưa xác nhận trên VneID. Ở nước ngoài không truy cập được vào VneID, mà đã vậy mình mới định danh mức 1. Nên chuyện này cũng khiến mình hoang mang không ít vì mình ko muốn mất số điện thoại. Sau đó mình đã mua VPN để truy cập VneID, và nhờ bạn bè em có ai quen “Ông chú ở MobiFone” để giúp có cách nào xác nhận sim không. May sau đó thì được hướng dẫn lên apps xử lý.

Và rất nhiều rất nhiều những chuyện thanh toán lỗi, hệ thống lỗi khác mà bình thường nó chẳng bao giờ xảy ra, nhưng nó xảy ra vì nó xảy ra thôi.

Mọi chuyện sẽ đi qua khi mình học cách đi qua chúng

Người ta thường nói mọi chuyện xảy ra tốt hay xấu chỉ do suy nghĩ của bản thân mình thôi. Đến bây giờ, hầu hết những chuyện nhỏ nhặt khiến mình lo lắng cuối cùng cũng đã được giải quyết. Thế nhưng cảm giác sợ hãi thì không biến mất theo sự việc.

Mình cũng nhận ra mình dễ nổi nóng hơn, thiếu kiên nhẫn hơn. Mỗi lần chờ một email quan trọng hay như hôm ngồi ở nhà đợi hộ chiếu về, mình bồn chồn đến mức chẳng thể tập trung làm việc khác. Mình nghĩ mình trở nên thẳng thắn hơn, nhưng cái giá phải trả là lời nói cũng trở nên thiếu từ tốn hơn. Mình cằn nhằn nhiều hơn, khó tính hơn và dễ mất bình tĩnh hơn. Người ta nói năm cá nhân số 7 là một năm của sự thanh lọc. Ban đầu mình nghĩ mình chỉ đang lọc bớt những mối quan hệ hay những điều không còn phù hợp. Nhưng càng về sau mình càng thấy, có lẽ người bị thanh lọc nhiều nhất lại chính là mình. Bởi mình chưa vượt qua được những bài kiểm tra về sự kiên nhẫn, sự bình tĩnh và khả năng đối diện với nghịch cảnh.

Mình từng trải qua nhiều giai đoạn mà khi đó mình tin là tồi tệ nhất cuộc đời: 6 tháng thất nghiệp sau khi tốt nghiệp đại học, những lần bị mang ra làm trò cười, khoảng thời gian nộp hồ sơ PhD, những ngày Covid, rồi khi ông bà ngoại qua đời. Mỗi lần như vậy, mình đều nghĩ sẽ chẳng còn điều gì làm khó mình hơn được nữa. Nhưng đến lúc này, mình có cảm giác tất cả những cảm xúc ấy cùng quay trở lại cùng một lúc. Mình mệt đến mức không còn muốn chống cự nữa. Chỉ tự nhủ với bản thân: “Thôi được rồi. Lần này, con tin vào sự sắp đặt của số phận.” Điều mình học được sau những điều không vừa ý là buông xuôi (hay bỏ cuộc – sao cũng được).

Mỗi lần có ai hỏi, “How are you”, mình không bao giờ trả lời “I’m fine” vì mình chẳng thấy fine chút nào nhưng mình hiểu chẳng ai quân tâm câu trả lời đó. Mình chỉ biết cố gắng để hoàn thiện từng việc một: hoàn thiện mô hình, viết luận văn, đi xem nhà, ký hợp đồng nhà, tìm một job khác, chờ đợi nhữnhg thủ tục cần gỉải quyết. Mình còn mua cuốn sách làm thế nào để vượt qua sự lo âu ở cửa hàng Charity. Mình thấy mọi thứ ì ạch, nhưng ít ra vẫn đang nhích từng chút một, và cứ mỗi lần nhận thêm một chuyện buồn nữa, mình không còn sức để khóc nữa.

Mình viết những dòng này khi đang ngồi ở Delft, sau một hội thảo. Chỉ trong hơn một tuần, mình nhận thêm một email báo bài báo bị từ chối, biết tin (qua một người quen) rằng mình lại trượt một công việc, rồi đến hội thảo với hy vọng mở rộng mạng lưới quan hệ nhưng mọi thứ cũng khá hờ hững. Nói ngắn gọn thì chẳng có điều gì diễn ra như mình mong muốn. Có lẽ những chuyện ấy đang lấy đi một chút kiêu ngạo trong mình. Chúng nhắc mình rằng mình cũng chỉ là một người rất bình thường, chẳng đặc biệt và cũng chẳng có tài năng đến mức người khác phải niềm nở khi mình nói chuyện.

Tự nhiên tối hôm qua, một suy nghĩ nảy ra trong đầu mình, rằng bài báo này bị reject đến lần thứ 3 rồi, nhưng đây là lần đầu tiên mình nhận được review chi tiết thế. Hơn nữa, dạo gần đây do nhiều bài báo được viết bằng AI nên người ta ngại review, bởi vậy mình nghĩ cũng nên viết thư cảm ơn reviewers của mình. Và mình ngồi xuống viết luôn. Rất đơn giản là cảm ơn vì đã dành thời gian review cho mình. Mấy phút sau tổng biên tập tạp chí cũng trả lời cám ơn. Đọc email mình cảm thấy rất vui. Trước đây mình từng nghe rất nhiều người nói rằng nghịch cảnh là phép thử xem liệu bạn có sẵn sàng hạ thấp tiêu chuẩn đạo đức của mình để đổi lấy lợi ích hay không. Mình vẫn nghĩ mình sẽ không làm điều xấu. Nhưng hóa ra, đó mới chỉ là một nửa của câu chuyện. Điều mình học được lần này là một câu hỏi khác: khi thất vọng, chán nản và cảm thấy mọi nỗ lực đều vô ích, mình còn giữ được sự tử tế không? Không làm điều xấu và chủ động làm điều tử tế là hai việc hoàn toàn khác nhau. Có những lúc mình không làm điều sai, chỉ là mình nghĩ: “Mệt quá, thôi kệ.” không làm gì cả. Và chính sự thờ ơ ấy cũng khiến mình đánh mất một phần con người mà mình luôn muốn trở thành.

Những điều mình học được

Điều kỳ lạ là Bao nhiêu chuyện xảy ra mình không khóc, vậy mà hôm qua nghe triết lý của Khổng Tử lại khóc như một đứa dở hơi. Mình nhận ra những chuyện không như ý thường chỉ khiến mình bực bội hoặc thất vọng. Còn mình chỉ thực sự khóc khi đọc được, nghe được hoặc chạm đến một điều gì đó có ý nghĩa. Biết đâu tất cả những chuyện xảy ra gần đây không phải để đánh gục mình, mà để mình đủ trải nghiệm để hiểu được những bài học ấy. Để hiểu mình nhỏ bé đến thế nào giữa thế giới rộng lớn này, và học cách thuận theo dòng chảy thay vì lúc nào cũng cố gắng chống lại nó. Càng ngày mình càng thấy mình không còn tham vọng hay những kỳ vọng lớn lao như trước. Đến lúc mình chỉ ước có thể đi ngủ mà không còn lo lắng nữa. Mình không biết cuộc sống sau khi tốt nghiệp sẽ thế nào, nhưng có lẽ lo lắng cho tương lai còn quá sớm, vì cái nghiên cứu của mình cũng đã xong đâu.  Nhưng đến thời điểm này, những lo lắng trong mình không phải là cái visa như lúc đầu năm học nữa, mình rất muốn về nhà. Mình nghĩ có lẽ điều mình ao ước không phải cuộc sống ở nước ngoài, mà là cuộc sống “đi đâu cũng được”, mình vẫn có thể ở gần bố mẹ và đi du lịch mà. Mình lại nhớ đến câu nói của một người anh hồi mình sắp kết thúc hành trình Chevening “Thay vì cố gắng ở lại, thì em hãy cố gắng có thể quay lại bất cứ khi nào mình muốn”.

Mình lại nhớ thông điệp của năm cá nhân số 7 giữa năm thế giới số 1 – khi thế giới ngoài kia đang hối hả tiến về phía trước, còn mình lại cảm thấy như đang đứng yên. Đứng yên không dễ chịu, nhất là khi mình là đứa có cái tôi cao ngút trời và hay phán xét. Nó khiến mình loay hoay khi những nỗ lực đều thất bại, chẳng có thành tích gì để khoe, chẳng có câu chuyện thành công để kể, và mất thời gian cho những việc đâu đâu rơi xuống. Nó cũng khiến mình ngại ngần khi đưa ra bất kỳ quan điểm nào về đúng sai hay bất cứ lời khuyên nào dù được hỏi, bởi càng trải qua nhiều, mình càng thấy niềm tin luôn đi kèm với rất nhiều hoài nghi – hoài nghi về người khác, và cả về chính mình. Nhưng cũng chính khoảng lặng ấy buộc mình nhìn vào phần mong manh nhất của bản thân.

Liệu mình sẽ định nghĩa bản thân thế nào khi toàn chuyện không vừa ý xảy ra?

Mình còn bình tĩnh không khi tự nhiên phải trả một cái hoá đơn bằng cả tháng tiền nhà, hay một thằng trộm vừa đột nhập vào nhà mình?

Mình còn giữ một mối quan hệ không khi mình thấy thực sự tổn thương.

Mình còn lạc quan yêu đời không khi tất cả những khó khăn kéo nhau đến cùng một lúc.

Có lẽ lúc “rực rỡ” thì nói đạo lý nào cũng hay (đọc lại những chia sẻ kinh nghiệm trước mình thấy hơi xấu hổ luôn). Mình học lờ mờ hiểu ra rằng cách mình đi qua những tổn thương, mất mát và cảm giác bất lực mới cho mình hiểu bản thân là người thế nào. Ví dụ lúc vui vẻ thì thấy gì cũng đẹp, thề non hẹn biển, nhưng khó khăn còn ở bên nhau, vẫn nói lời động viên an ủi thì mới là yêu thực sự. Có lẽ điều mình mang theo cho những năm tiếp theo không phải là câu trả lời, mà là những câu hỏi về giá trị bản thân. Và có lẽ, đó mới là ý hướng vào bên trong, chiêm nghiệm, học hỏi tri thức mới của năm cá nhân số 7 là như thế. Cái khó là nếu không biết tự buông thì mình cảm thấy mất mát, nếu không biết chấp nhận thì mình sẽ khổ sở vì sự không hài lòng, nếu không biết kiên nhẫn thì mình sẽ thấy lo âu, nếu không biết tự đứng lên thì mình sẽ bị sự lo ấu đó nhấn chìm. Năm cá nhân số 7 không phải để tìm thấy thành công, mà để tìm lại chính mình ở nơi hỗn loạn nhất.

P/S: Tại sao khi nghe Triết lý của Khổng Tử mà mình lại khóc (mình cũng thấy bản thân mình khó hiểu). Có lẽ vì vì theo lời kể, Khổng Tử bắt đầu xây dựng những nền tảng đầu tiên của Nho giáo giữa một thời kỳ lễ nghi băng nhạc hoại, khi trật tự xã hội rạn vỡ và con người dần đánh mất niềm tin vào nhau. Có thể khi nghe những điều đó, đầu óc mình tự diễn giải ra rằng những giá trị chân thật nhất luôn được sinh ra vào lúc hỗn loạn nhất. Sự xúc động này cho mình động lực học Kinh Dịch tiếp. Mình thấy bản vẫn còn muộn phiền, vẫn mong cầu, vấn chán trường và mất kiên nhẫn khi thời điểm thích hợp chưa tới là mình đọc nhưng vẫn chưa hiểu Dịch. Mình cần cần học thêm. Mình hi vọng, sau khi hiểu dịch rồi, mình sẽ có thể đối diện với những điều tương tự theo một cách khác. 

Chào năm cá nhân số 7 (hi vọng ngày hôm nay mọi xui xẻo này sẽ kết thúc).

Mình chán đến mức không thể viết những câu kiểu: “Cảm ơn mọi chuyện đã xảy ra.” Hay “Cảm ơn tên trộm đã cho mình một bài học.” Thật lòng thì, giờ biết nó là ai chắc mình chỉ muốn chửi, chứ cảm ơn thì chưa làm được.

Nếu những thử thách của năm cá nhân số 7 này là một bài kiểm tra, mình cũng không biết mình đã làm tốt hay chưa. Điều khó nhất của cuộc đời là chẳng ai phát đáp án. Không có ai nói rằng mình đã vượt qua hay vẫn còn sai ở đâu. Chỉ đến những bài kiểm tra tiếp theo, qua cách mình đối diện, mình mới biết mình đã thực sự học được điều gì.

Nhưng có lẽ mình muốn cảm ơn bản thân. Không phải vì mình đã vượt qua mọi thứ một cách xuất sắc, mà vì sau tất cả, mình vẫn giữ được những giá trị mình tin là đúng. Mình vẫn chưa trở thành một phiên bản mà chính mình phải ghét bỏ hay đi nói xấu. Có lẽ, với mình, khi không còn quá tham vọng hay mong cầu thì thế cũng là được rồi.

Cám ơn bạn đã kiên nhẫn đọc đến đây. Nếu bạn thấy thú vị và bổ ích hãy chia sẻ với bạn bè và đừng quên theo dõi qua Email để không bỏ lỡ những bài viết mới trên Blog. Bạn có thể để lại bình luận để cho mình biết nội dung nào bạn đang quan tâm, cũng như để lại email để mình gửi cho bạn những tài liệu hữu ích.

Theo dõi để nhận Newsletters